O‘ZBEK LAHJALARIDA FE’L SO‘Z TURKUMI, FE’LNING ZAMON, SHAXS-SON, MAYL HAMDA VAZIFA UCHUN XOSLANGAN SHAKLLARI
Ключевые слова:
o‘zbek lahjalari, fe’l so‘z turkumi, fe’l zamonlari, o‘tgan zamon, hozirgi-kelasi zamon, kelasi zamon, shaxs-son kategoriyasi, fe’l mayllari, buyruq mayliАннотация
Mazkur maqolada o‘zbek tilining lahjalarida fe’l so‘z turkumining grammatik va funksional xususiyatlari atroflicha tahlil qilinadi. Tadqiqotda fe’llarning zamon kategoriyasi (o‘tgan, hozirgi-kelasi va kelasi zamon), shaxs-son shakllari hamda mayl turlari (buyruq-istak, shart, aniqlik va boshqa mayllar)ning lahjalarda ifodalanishidagi o‘ziga xos jihatlar yoritiladi. Shuningdek, fe’llarning vazifa uchun xoslangan shakllari, ya’ni sifatdosh, ravishdosh va harakat nomi kabi shakllarning dialektal nutqdagi qo‘llanishi ham tahlil qilinadi. Maqolada adabiy til bilan lahjalar o‘rtasidagi grammatik tafovutlar, ayrim shakllarning qisqarishi, fonetik o‘zgarishlar va morfologik variantlar ilmiy asosda izohlanadi. Bundan tashqari, o‘zbek lahjalarida fe’l kategoriyalarining soddalashuvi yoki murakkablashuvi, ularning nutqdagi kommunikativ vazifasi ham muhim jihat sifatida ko‘rib chiqiladi. Ushbu tadqiqot natijalari o‘zbek dialektologiyasi va morfologiyasini chuqurroq o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi
