БАДИИЙ ИЖОД ПСИХОЛОГИЯСИГА ДОИР

Аннотация

Ушбу мақолада ижод жараёни адабиётшунослик, психология ва эстетика нуқтайи назаридан мураккаб феномен сифатида таҳлил қилинади. Мақолада анъанавий қарашлардан фарқли равишда ижод жараёнининг икки эмас, балки уч босқичдан иборат эканлиги ҳақидаги илмий фараз илгари сурилади. Бунда бадиий асарни яратишга тайёргарлик кўриш ва уни ёзиш босқичлари билан бир қаторда, учинчи босқич – “декомпрессия жараёни” алоҳида ажратиб кўрсатилади. Мазкур босқич ижодкорнинг бадиий оламдан реал ҳаётга қайтиши, руҳий мувозанатини тиклаши ҳамда янги асарлар яратишга ички тайёргарлик кўришини ифодалайди. “Декомпрессия” атамаси метафорик маънода қўлланиб, аквалангчининг сув остидан чиққач мослашув жараёни билан қиёсланади. Мақолада Уилям Шекспир, Иоганн Волфганг фон Гёте, Александр Пушкин, Томас Манн, Сомерсет Моем, Абдулла Қодирий ҳамда Алишер Навоий ижоди мисолида ушбу жараённинг индивидуал механизмлари очиб берилади. Тадқиқот натижасида декомпрессия жараёнини ўрганиш ижод психологияси, бадиий услуб, образ структурасини ва муаллиф ижодий меросининг яхлитлигини англашда муҳим назарий асос бўлиб хизмат қилиши хулоса қилинади