MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING NUTQ KAMCHILIKLARI VA ULARNING KЕLIB CHIQISH SABABLARI

Abstract

Ushbu tezisda maktabgacha yoshdagi bolalarning nutqiy rivojlanish jarayonlari, ushbu davrda yuzaga keladigan turli darajadagi nutq kamchiliklari va ularning kelib chiqishiga sabab bo‘luvchi fundamental omillar har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqotda bolalarda uchraydigan nutq nuqsonlarining etiologiyasi, xususan, biologik (irsiyat, homiladorlik patologiyalari, tug‘ruq asoratlari) va ijtimoiy-psixologik (noto‘g‘ri tarbiya usullari, muloqot yetishmovchiligi, raqamli texnologiyalarning salbiy ta’siri) jihatlari o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritib berilgan. Muallif tomonidan maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishda artikulyatsion apparatning fiziologik holati va mayda motorikaning ahamiyati ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada nutq buzilishlarining tasnifi (dislaliya, dizartriya, alaliya, duduqlanish) va ularning bola shaxsiyati shakllanishiga, xususan, uning kognitiv jarayonlari va ijtimoiy adaptatsiyasiga ko‘rsatadigan ta’siri batafsil tahlil etilgan. Tadqiqot yakunida nutqiy kamchiliklarni erta diagnostika qilish, korreksion-pedagogik yordamni samarali tashkil etish hamda ota-onalar bilan pedagogik hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ilgari surilgan. Ushbu ish defektologlar, logopedlar, bog‘cha tarbiyachilari va talabalar uchun muhim nazariy hamda uslubiy manba bo‘lib xizmat qiladi