AKTIVLAR, MAJBURIYATLAR VA DAROMADLARNI TAN OLISH MEZONLARINING XALQARO VA MILLIY STANDARTLARDAGI FARQLARI HAMDA ULARNI UYG‘UNLASHTIRISH YO‘LLARI

Abstract

Ushbu ilmiy maqola aktivlar, majburiyatlar va daromadlarni tan olish mezonlarining xalqaro (IFRS/IAS) va milliy buxgalteriya hisobi standartlaridagi farqlarini tizimli tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda 2025-2026 yillar davomida amalga oshirilgan islohotlar va konseptual asoslardagi o‘zgarishlar asosiy e’tibor markazida. IFRSning 2018-yilda qabul qilingan “Konseptual asos” hujjati (Conceptual Framework) va milliy standartlarning yangi tahriri o‘rtasidagi tafovutlar aniqlangan. Xususan, aktivlarni tan olishda “kelajakdagi iqtisodiy foyda” tushunchasining talqini, majburiyatlarni tan olishda “ishonchli baholash” mezonining qo‘llanilishi, hamda daromadlarni tan olishda “nazoratning o‘tishi” va “risk va mukofotlarning o‘tishi” kabi yondashuvlar o‘rtasidagi farqlar chuqur tahlil qilingan. Maqolada, shuningdek, ikki tizimni uyg‘unlashtirish yo‘llari, jumladan, bosqichma-bosqich konvergentsiya strategiyasi, xalqaro standartlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qabul qilish (endorsement) va milliy o‘ziga xosliklarni saqlagan holda moslashtirish (adaptation) modellari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi sharoitida milliy standartlarni IFRS talablariga uyg‘unlashtirish, biroq mahalliy qonunchilik va iqtisodiy shart-sharoitlarni hisobga olish zarurligi asoslab berilgan